Selenyum

Bir madensidir. Tabiatta çok ender bulunan filizi «eukairit» adı verilen gümüş - bakır selenürdür. Simgesi: Se, atom sayısı: 34, atom ağırlığı: 79,2, ergime noktası: 220°, kaynama noktası: 688°'dir. İlk defa 1817'de İsveçli kimyacı Berzelius tarafından kurşun odalar çamurunda keşfedildi. En Önemli fiziksel özelliği karanlıkta çok az olan elektriksel iletkenliğinin ışıkta artmasıdır. Bu özelliğinden ötürü radyo ve televizyon aygıtlarının yapımında kullanılır.

Tabiatta serbest halde çok azdır. Genellikle kurşun, demir, bakır ve gümüş cevherlerinde sülfürlerle birlikte selenürler halinde bulunur. Kurşun odalar metoduyla sülfürik asit üretimi yapılırken kurşun odalar çamurunda bir yan ürün olarak açığa çıkar. Sülfit asidiyle elementel hale indirgenen selenyum, nitrat asidiyle yükseltgenir. Buradan indirgenme yapılarak elementel selenyum elde edilir.

selenyum

Selenyumun, pekçok allotropu vardır. Bunlardan en yaygın olanı metal görünümündeki kristalleşmiş gri selenyumdur. Yoğunluğu 4,8’dir; 217°C’de erir ve yaklaşık 685°C’de koyu kırmızı dumanlar çıkararak kaynar. İyi bir ısı ve elektrik iletkenidir. Işığa maruz kaldığında elektrik iletkenliği artar. Bu özelliğiyle fotoelektrik hücre olarak kullanılır. Eritilmiş selenyumun aniden soğutulmasıyla amorf yapıda, koyu kahverengi bir katı elde edilir. Selenyumun bu türü ısı ve elektriği iletmez. Hafifçe ısıtıldığında kristalleşmiş kırmızı selenyuma dönüşür.

Selenyum, kimyasal özellikleri bakımından kükürde benzer. Havada mavi bir alevle yanarak selenit anhidriti (SeO 2 ) verir. Kükürt, fosfor, hidrojen ve halojenlerle birleşir. Metallerle sülfürlere benzeyen selenürleri verir. Oksijenli kökleri selenit (SeO 32- ) ve selenat (SeO 42-) sülfit ve sülfat gibi olup, yükseltgeme vasıtalarıdır. Hidrojen selenür (H 2 Se) bir gaz olup, asitlerin metale etkisiyle meydana gelir. Toksik olup, kötü bir kokusu vardır. Bakır ve kurşun selenürler hariç, bütün selenyum bileşikleri toksiktir. Etkileri arseniğinkine benzer.

Selenyum metali fotoelektrik pillerde, güneş pillerinde ve fotoğrafçılıkta faydalanılan pozometrelerde kullanılır. Ayrıca alternatif akımı doğru akıma çevirdiğinden redresörlerde faydalanılır. Cama az miktarda katıldığında renk giderici olarak iş görür, çok miktarda katıldığında ise sinyal lambalarında faydalanılan parlak kırmızı bir renk verir. Selenyum ayrıca seramiklerin ve çelik kapların kırmızı minelerinde, kauçuğun vulkanizasyonunda istifade edilir. Bileşikleri pigmentlerde kullanılır. Sodyum selenat (Na 2 seo 4 ) krom ve alüminyumun korozyona karşı direncini arttırır.

Selenyumun sağlığa etkileri nelerdir?

Selenyum birçok farklı meyve ve sebzede bulunan bir eser elementtir ve insan vücudunda ana amacı bir antioksidan olarak hareket etmektir. Eczanelerde satılan içinde selenyum da bulunan mineral tabletleri doktorlar tarafından tavsiye edilmektedir. İnsan vücudu için hayati önem taşır. Birçok uzman çeşitli kalp hastalıklarıyla savaşmada çok faydalı olduğunu ve vücudu kansere karşı dirençli hale getirdiğini düşünmektedir. Bir antioksidan olmasının yanında, selenyum aynı zamanda metabolizmayı düzenler ve tiroid bezinin faaliyetlerini düzenler.

Bir antioksidan olarak ilk işi bağışıklık sistemini güçlendirmektir. İkinci olarak, vücutta serbest radikallerin etkisini gidererek vücudun içinde öngörülemeyen bir zarar oluşmasını engeller. Biz hayatta kalmak için oksijene ihtiyaç duyarız ancak bu oksijen vücudun içinde yandığı zaman serbest radikaller olarak bilinen bazı kimyasallar ortaya çıkar ve bunlar vücut içinde seyahat ederek organlara zarar verir. Oluşan antioksidanlar ile mücadele edebilmek için antioksidanlar gereklidir. Selenyum, vücudun en önemli antioksidanlarından biri olan glutatyonun çalışmasını sağlar. Serbest radikaller ve oksidatif stresin diğer etkilerinden vücudun korunmasında yardımcı olan bu özel enzimin aktifleşmesi için selenyum gereklidir. Bu konuda bir çok çalışma yapılmıştır.

Bu testlere göre birçok kanser hastasının vücudunda düşük selenyum düzeyleri bulunmuştur ve yüksek selenyum düzeylerine sahip insanlar gelecekte kansere yakalanmaya yatkın değildirler. Yüksek miktarda C vitamini tüketen insanların selenyumu absorbe etme şansları atar çünkü C vitamini emilimi arttırır. Ayrıca vücudu sağlıklı tutabilmek için günlük olarak tüketilmesi gereken selenyum miktarı 70 mcg’dır. Ancak son derece yüksek düzeyde (günde 3000 mcg civarında) tüketildiği zaman da vücutta toksisite durumlarında neden olabilir.

Selenyumdan zengin besinler nelerdir?

Selenyum yaygın toprakta bulunur. Bu nedenle bu tür toprak bulunan bölgelerde ikamet eden ve bitkisel gıdalar tüketen insanların vücudunda selenyum fazla miktarda bulunur. Selenyum açısından zengin bölgelerde yaşayan insanlar genellikle kanser ve tiroid ile ilgili daha az sorun yaşarlar. Et ve balık yemek de vücudunuza bu elementi yeterli miktarda almak için iyi bir yoldur.

En yaygın yiyecek kaynakları

• Kuşkonmaz
• Yumurta akı
• Kuzu
• Mantar
• Spagetti
• Ispanak
• Ton balığı
• Buğday Kepeği
• Deniz Tarağı

Sözlükte "selenyum" ne demek?

1. Atom numarası 34, atom ağırlığı 79,2 olan, ısı ve elektriği ileten, daha çok telsiz telefon, televizyon yapımında kullanılan bir element, simgesi se.

Selenyum kelimesinin ingilizcesi

n. selenium
Köken: Fransızca

Son eklenenler

say